Dr.Peangmet

now browsing by tag

 
 
Posted by: | Posted on: May 17, 2018

ប្រើគំនិតធ្វើសង្គ្រាមប្រឆាំងរបបអំណាចផ្តាច់ការ

«ប្រើគំនិតធ្វើសង្គ្រាមប្រឆាំងរបបអំណាចផ្តាច់ការ»
និពន្ធដោយលោកបណ្ឌិត ហ្គាហ្វារ ពាងម៉េត
ថែ្ងទី១៦ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៨

  ត្រីធំត្របាក់ស៊ីត្រីតូចៗ

ត្រីធំត្របាក់ស៊ីត្រីតូចៗ                                             

  ត្រីតូចៗរួមគ្នាដេញត្របាក់ត្រីធំ

ត្រីតូចៗរួមគ្នាដេញត្របាក់ត្រីធំ

រូបភាពខាងលើនេះបង្ហាញព្រឹត្តិការណ៍ពីរបែប ៖ ព្រឹត្តិកាណ៍មួយបែបសំដែងអំពី «ភាពធម្មជាតិ» (ភាពមុនមានអារ្យធម៌ ) ពោលគឺវាជាធម្មជាតិសត្វលោកដែលតម្រូវឱ្យ ធ្វើអ្វីដែលអាចធ្វើបានដើម្បីរក្សាអាយុជីវិតនិងបំរើផលប្រយោជន៍របស់ខ្លួន ។ បើអាធំវាអាចស៊ីអាតូចបានគឺវាស៊ីហើយដើម្បីបំពេញក្រពះវា បើអាខ្លាំងវាអាចជាន់ អាខ្សោយបានគឺវាជាន់ហើយដើម្បីបំពេញសេចក្តីត្រូវការរបស់វា ។ ព្រឹត្តិការណ៍មួយបែបទៀតបង្ហាញអំពីលទ្ធផលនៃភាពដឹកនាំដ៏មានប្រសិទ្ធភាពរបស់ត្រី តូចៗ ពីរឬបី ដែលបំផុសបំផុលការស្រមើស្រមៃច្នៃប្រឌិត បញ្ចុះបញ្ចូលសត្វត្រីតូចៗទាំងឡាយដែលមានធម្មជាតិធ្វើតាម ឱ្យប្រមូលពូនផ្តុំពង្រាយតួបង្កើតជារូបភាពមួយ បញ្ចេញរូប រាងជាសត្វត្រីមានតួធំគួរ ល្មមអាចធ្វើឱ្យរំភើបស្ញប់ស្ញែងបាន ។ សត្វត្រីតូចៗទាំងនោះវាធ្វើ តាមការបំផុលនៃត្រីដឹកនាំពីរឬបីដែលចេះច្នៃប្រឌិត វាតម្រៀបតួ ហែលព្រមៗគ្នាបញ្ចេញកលល្បិចតាមអំពើបំផុល ដោយហាមាត់យ៉ាងធំហែលដេញត្របាក់ត្រីធំដែលហែលរត់ពី មុខស្លោភ្នែកគេចពីមាត់សត្វត្រីតូចៗហែលដេញតាមពីក្រោយ ។

កាលពីសតវត្សទី ១៧ មានទស្សនវិទូជាតិអង់គ្លេសឈ្មោះលោក ថូម៉ាស់ ហប់ស៍្យ Thomas Hobbes (១៥៨៨-១៦៧៩) ដែលត្រូវបានគេចាត់ទុកថាជាស្ថាបនិកទស្សនវិជ្ជាសម័យទំនើប ម្នាក់នៃលោកខាងលិច បានសរសេរសៀវភៅមួយក្នុងឆ្នាំ ១៦៥១ ឈ្មោះ «លីវ៉ៃយ៉ាថាន់» Leviathan ដែលមានគេបានយកទៅបង្រៀននៅក្នុងសកលវិទ្យាល័យអាមេរិកាំងរហូតដល់ សព្វថ្ងៃ ចែងអំពីជីវិតនៅក្នុងភាពធម្មជាតិថា ជាជីវិត «អាក្រក់អាក្រី, ព្រៃផ្សៃ និង ខ្លី» ឬ        «nasty, brutish and short» ។ រូបភាពទីមួយនេះបង្ហាញនូវទស្សនៈលោក ហប់ស្ស៍ ច្បាស់ល្អ ។ ខ្ញុំយករូបភាពទីពីរជាឧទាហរណ៍នៃការចាំបាច់ក្នុងការប្រើគំនិតនិងអនុវត្តិរបៀបគិត how we think ជាជាងយកព័ត៌មាននិងស្ថិតិដែលយើងប្រមូលបាន what we know ដែល កំណត់អនាគតរបស់យើង — រុងរឿង ល្អ មិនសូវល្អ ឬអាក្រក់ ។ ព្រះពុទ្ធបានប្រៀនប្រដៅជាង ២៥០០ ឆ្នាំមកហើយថា បុគ្គលមនុស្សជាអ្នកទទួលខុសត្រូវលើអ្វីៗដែលបានឬមិនបានធ្វើ។ បន្ទាប់ទៅនេះ ខ្ញុំសូមជូននូវក្របខ័ណ្ឌសាមញ្ញមួយស្តីអំពីគំនិតនិងរបៀបយើងគិត ។ ក្របខ័ណ្ឌនេះអាចជួយបំភ្លឺអំពីបុព្វហេតុនានាដែលបណ្តុះបណ្តាលយើងឱ្យក្លាយទៅជា បុគ្គលមនុស្សដូចសព្វថ្ងៃនេះ និងជួយពន្យល់អំពីហេតុនៃភាពសកម្ម ឬអកម្ម របស់យើង ។

គំនិតនិងរបៀបយើងគិតបានកើតចេញពី «សង្គមូបនីយកម្ម» ឬ socialization បកប្រែមកថា ដំណើរការជីវិតរបស់បុគ្គលមនុស្ស ដែលមានភ្នាក់ងារ «សង្គមូបនីយកម្ម» ឬ ភ្នាក់ងារសាប ព្រោះឥទ្ធិពលចំនួន ៧ ក្រុមបណ្តុះនូវគុណសម្បត្តិ ជំនឿ ការយល់ដឹង ព្រមទាំងឥរិយាបទ ឬអាកប្បកិរិយារបស់បុគ្គលមនុស្ស ។ គឺ «សង្គមូបនីយកម្ម » ឬដំណើរការជីវិតនេះហើយ ដែលផ្តល់ «វិញ្ញាណយល់ឃើញ» ឬ perception ហើយគឺវិញ្ញាណយល់ឃើញនេះឯងដែល ជម្រុញបុគ្គលមនុស្សឱ្យធ្វើ ឬមិនធ្វើសកម្មភាពអ្វីមួយ ។ យោងតាមក្របខ័ណ្ឌនេះ អ្នកអាច យល់បានអំពីមូលហេតុដែលនាំអ្នកឱ្យធ្វើឬមិនធ្វើ សកម្មភាពនយោបាយនៅពេលសព្វថ្ងៃ នេះ ។

ខ្ញុំសូមរាយជូននូវភ្នាក់ងារសាបព្រោះឥទ្ធិពលទាំង ៧ ក្រុម មាន ៖

១. គ្រួសារ (family) ដែល មានឥទ្ធិពលខ្លាំងបំផុតក្នុងការបត់បែនចិត្តគំនិតអ្នក

២. សាលារៀន (school) ដែលមានភារៈ បង្ហាត់បង្រៀនអ្នកឱ្យមានចំណេះចេះដឹង និងអប់រំអ្នកឱ្យចេះគិត ចេះពិចារណាស៊ីជំរៅ

៣. ភឿនក្លើតាំងពីក្មង (childhood peers) ដែលរត់លេងតាំងពីតូចជាមួយអ្នកនិងមិត្តភ័ក្តិ អ្នកនៅពេលបច្ចុប្បន្ន (ចាស់ទុំខ្មែរប្រដៅថា «នៅនឹងគោ គោនាំដេក នៅនឹង សេក សេកនាំ ហើរ» )

៤. ជំនឿសាសនា (religious beliefs) ជឿបុណ្យ ជឿបាប

៥. មុខរបរចិញ្ចឹមជីវិត(occupation) មុខរបរជាទាហានមានឥទ្ធិពលលើអ្នកមិនដូចជាមុខរបរជាមេដឹកនាំសាសនាទេ

៦. ប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយនានា (mass media) កាសែត វិទ្យុទូរទស្សន៍របស់រដ្ឋនិងកាសែតវិទ្យុទូរទស្សន៍ឯកជនឯករាជបណ្តុះវិញ្ញាណ យល់ឃើញខុសពីគ្នា

៧. ព្រឹត្តិការណ៍ជាប្រភេទ (specific events) ដូចជាការពិសោធន៍ថ្ងៃ ១៧ មេសា និងរបបខ្មែរក្រហម ឬ ការពិសោធន៍ថ្ងៃទី ៧ មករា និងការឈ្លានពានប្រទេសកម្ពុជាដោយកងទ័ពយួនហាណូយ ។

ដើម្បីងាយចាំ ខ្ញុំសូមជូនអក្សរកាត់ថា FSPROMS (អានថា «អែហ្វ អែស ប៉្រុមស្ស៍ ») ដែលជា ភ្នាក់ងារបណ្តុះឥទ្ធិពល ។ ដើម្បីកសាងអនាគតដែលយើងចង់បាន យើងត្រូវបញ្ឈប់ «គំនិត និងទង្វើបន្តពូជ» ពោលគឺឈប់គិតនិងឈប់ធ្វើអ្វីដដែលៗដូចធ្លាប់បានគិតនិងបានធ្វើពីមុនមក ព្រោះការគិតនិងទង្វើបន្តពូជវាផ្តល់លទ្ធផលមិនខុសពីមុនទេ ។ យើងត្រូវបណ្តុះ «គំនិតនិងទង្វើបង្កផលិត» វិញ ពោលគឺធ្វើការស្រមើស្រមៃ imagination និងធ្វើការច្នៃប្រឌិត creativity/innovation បង្កើតអ្វីដែលគេមិនដែលធ្លាប់បានគិតដល់និងមិនដែលធ្លាប់បានឃើញ ដូចជារូបភាពត្រីតូចៗរួមគ្នាដេញត្របាក់ត្រីធំអញ្ចឹង ។ ក៏ប៉ុន្តែនៅជុំវិញបញ្ហានយោបាយខ្មែរ  របាំរាំវង់នយោបាយនៅតែបន្តវិលវល់នៅតែក្នុងរង្វង់ដដែល ហាក់ដូចជាទំព័រ «ភាពធម្ម ជាតិ» មិនព្រមបើកសោះ ។ ខ្ញុំបានជូនយោបល់អស់មួយរយៈយូរដែរហើយថា នៅក្នុងការ តតាំងប្រឆាំងនឹងរបបអំណាចផ្តាច់ការហ៊ុនសែន យើងត្រូវប្រើសង្គ្រាមគំនិតដោយរបៀបឆ្លាតនិងយ៉ាងមានៈ ៖ ត្រូវចុចឱ្យចំគន្លឹះ (របបអំណាចផ្តាច់ការវាអាចនៅរស់បានដរាបណា វានៅតែអាចសង្កត់សង្កិនពលរដ្ឋឱ្យគោរពប្រតិបត្តិកោតខ្លាចវា obey ឱ្យលន់តួផ្តួលទាំងកាយ ទាំងប្រាជ្ញាចុះចូលចាញ់វា submit – ឱ្យទទួលធ្វើសហប្រតិបត្តិការជាមួយវា cooperate គឺថា វារស់បានដោយដង្ហើមខ្យល់ OSC ចុះមេ្តចមិនបណ្តាច់ដង្ហើមខ្យល់ OSC នោះទៅ ?) ត្រូវចុចឱ្យចំពេលវេលា (ពេលវេលាណាក៏ល្អដែរជាពិសេសពេលវេលាឥឡូវនេះ ដែលផ្តល់ ឱកាសសន្ធឹកសន្ធាប់ ) ត្រូវឆក់ប្រើព្រឹត្តិការណ៍គឺហេតុឬដំណើរដែលប្រព្រឹត្តឡើងនៅចំពី មុខយើងជាស្រេចហើយ ឬរុញច្រានបង្កើតឱ្យមានព្រឹត្តិការណ៍ថ្មីៗនិងបង្កើតសកម្មភាព នានាឱ្យស្របតាមគំនិតច្នៃប្រឌិតផង ។ នៅពេលព្រឹត្តិការណ៍ សកម្មភាព កាលៈទសៈរត់ ត្របាញ់ចូលគ្នាសម្រុកទៅដល់ចំណុចកំពូលមួយ វានឹងធ្លាយចុះដូចថ្មរលាយខ្ពុរចេញពី ភ្នំភ្លើងដែលមិនអាចទប់បាន ។

ខ្ញុំបានសង្កេតឃើញដូចជាអស្ចារ្យដែរដែលមានទាំងបរទេសនិងទាំងសកម្មជនខ្មែរដែល រវល់ច្រើនក្នុងការផ្តល់តម្លៃសឹងតែទាំងអស់ទៅលើ procedural democracy ឬ «លិទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យនីតិវិធី» ដែលមានការបោះឆ្នោតជាអាទិ៍។ អតីតខ្មែរក្រហមរត់ចូលយួន ហ៊ុនសែន បានបង្កើតច្បាប់រំលាយចោលគណៈបក្សសង្គ្រោះជាតិនិងរឹបអូសយកអាសនៈតំណាងរាស្ត្រទាំង ៥៥ ដែលពលរដ្ឋខ្មែរកន្លះនគរបានផ្តល់សន្លឹកឆ្នោតឱ្យគេ ។ ទាំងបរទេសទាំងខ្មែរចង់ឱ្យមានគណៈបក្សសង្គ្រោះជាតិចូលរួមបោះឆ្នោតនៅកម្ពុជានៅពេលជាង ១០ អាទិត្យខាងមុខនេះ ។ ក៏ប៉ុន្តែនរណាក៏ដឹងដែរ ជាពិសេសគឺហ៊ុនសែននិងគណៈបក្សប្រជាជន ថាបើ អនុញ្ញាតឱ្យសង្គ្រោះជាតិនិងលោក សមរង្ស៊ី ចូលរួមក្នុងការបោះឆ្នោតគឺដូចជាហុចឱកាសឱ្យរាស្ត្រខ្មែរអាចដកបនឃោរឃៅចេញពីបល្ល័ង្គអំណាច no can do! មេបនជនកាន់អំណាចផ្តាច់ការហ៊ុនសែន បានថ្លែងនៅក្នុងសុន្ទរកថាបញ្ជាក់ថា គណៈបក្សសង្គ្រោះជាតិដែលបាន«ស្លាប់ ដុត និងកប់ចោល» ទៅហើយ មិនដឹងជាចោល «ឆ្អឹង» នៅឯណាផងមិនអាចពង្រស់ឡើងវិញមកចូលប្រជែងនៅក្នុងការបោះឆ្នោតឡើយ ។ ដូចជាអាយ៉ៃឆ្លងឆ្លើយ អ្នករាយ ការណ៍ពិសេសអង្គការសហប្រជាជាតិបានថ្លែងរំឮករបបហ៊ុនសែនថា នេះជា «ឱកាសចុង ក្រោយបង្អស់» ដែលរបបហ៊ុនសែនត្រូវបង្វិលគន្លងផ្លូវ (នយោបាយ) ដូចមានសព្វថ្ងៃនេះឱ្យ ទៅកាន់ផ្លូវ «លិទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យពហុភាគី និងការបោះឆ្នោតពិតប្រាកដវិញ!» ។ រីឯខ្មែរប្រជាធិបតេយ្យវិញ គេនៅតែសង្ឃឹមលើរដ្ឋាភិបាលបរទេសដាក់ទណ្ឌកម្មទៅលើរបបកាន់អំណាចផ្តាច់ការ ហ៊ុនសែន ។ Ça alors!

Read More …

Posted by: | Posted on: March 6, 2018

ប្រឆាំងនឹងរបបផ្តាច់ការ

No OSC ជនផ្តាច់ការដែលអាចនៅតែកាន់អំណាចផ្តាច់ការតទៅមុខទៀតបាន គឹមកពីគេមានជោគជ័យក្នុងការកៀបសង្កត់ប្រជាពលរដ្ឋ ដែលNo OSC on Lawsជាប្រភពនៃអំណាចអោយនៅស្តាប់បង្គាប់គេ(obey)  អោយដាក់ខ្លួនជាចំណុះចុះចូលនឹងគេ(submit) និងអោយព្រមធ្វើកិច្ចសហប្រតិបត្តិការជាមួយគេ(cooperate) – ឬ OSC ជាពាក្យកាត់ខ្លីដើម្បីស្រួលងាយចាំ។ អ្នកតស៊ូដដែលរូបនេះបានសួរថា បើជនផ្តាច់នៅត្រួតត្រាបានដោយសារប្រជាពលរដ្ឋសុខចិត្តប្រគល់អោយ OSC ទៅអោយគេ តែចុះបើប្រជាពលរដ្ឋបដិសេធន៌ OSC វិញ តើជនផ្តាច់ការអាចនឹងបន្តអំណាចផ្តាច់យ៉ាងណាទៀតបាន?

សូមអានអត្ថបទទាំងស្រុងរបស់បណ្ឌិតពាងម៉េត…

Watch Robin Hood movie:

Watch Trailer of Chicken Run

Posted by: | Posted on: February 3, 2014

CAMBODIA: Plus ça change…by Dr.Peang-met

CAMBODIA: Plus ça change…

FOR PUBLICATION
AHRC-ETC-004-2014
January 30, 2014

An article by Dr. Gaffar Peang-Meth published by the Asian Human Rights Commission

CAMBODIA: Plus ça change…

Plato (429—347 B.C.): “One of the penalties for refusing to participate in politics is that you end up being governed by your inferiors.”

Nikita Krushchev (1894—1971): “Politicians are the same all over. They promise to build bridge even where there is no river.”

James Q. Wilson (1931—2012), former President of American Political Science Association: “Without Liberty, Law loses its nature and its name, and becomes oppression. Without Law, Liberty also loses its nature and its name, and becomes licentiousness.”

Jean-Baptiste Alphonse Karr (1808—1890): “Plus ça change, plus c’est la même chose” – The more things change, the more they stay the same.

More than six months after the July 28 national election, the divide between the ruling Cambodian People’s Party and the opposition Cambodian National Rescue Party grows wider still.

I remain scepticalabout “negotiations” between these two uncompromising parties,each demanding all-or-nothing as supporters cheer, and the people aresqueezed in between.

As national institutions that should be apolitical are instead openly committed to the current regime, negotiations between government representatives and the opposition are unlikely to produce meaningful or long-lasting results.  In the face of ongoing labor unrest, particularly in the garment industry, Defense Minister Tea Banh has twice in recent days affirmed that the Royal Cambodian Armed Forces will protect “election results and support” Hun Sen.  On January 23rd, National Military Police Commander Sao Sokha declared that the National Military Police will protect Premier Hun Sen’s government.  Hun Sen already has a separate, unique contingent of body guards who presumably remain loyal to him. The judiciary is already Hun Sen’s tool.

Still, it’s illogical to brand every member of the RCAF, the Police, and the Courtsas endorsingHun Sen’s oppressive acts. Cambodian democrats should work on winning over the silent many and neutralize the extremists on both sides who demonize others: Not all supporters of the CPParedevils, nor are all who support the CNRP saints.  We err as citizens when we assume the motives of one group are entirely benevolent and those of another entirely malevolent.  American civil rights leader Martin Luther King, Jr., a student of Mahatma Gandhi, once said, “There is some good in the worst of us and some evil in the best of us.”

The CNRP says it will boycott the National Assembly until the CPP agrees to a mid-term election (in 2016 or earlier); that there will be no talks with the CPP until the  on public demonstrations is lifted. Kem Sokha, an outspoken CNRP leader, vowed, “We will continue to hold demonstrations” until the government agrees to a fresh election.

Read More …

Posted by: | Posted on: February 3, 2014

CAMBODIA: Some thoughts for 2014 by Dr. Peang-met

FOR PUBLICATION
AHRC-ETC-002-2014
January 15, 2014

An article by Dr. Gaffar Peang-Meth published by the Asian Human Rights Commission

CAMBODIA: Some thoughts for 2014

Confucius (551-479BC): “Learning without thought is labor lost; thought without learning is perilous.”

Albert Einstein (1879-1955): “Insanity: doing the same thing over and over again and expecting different results.”

Leaders of both the Cambodian People’s Party and the opposition Cambodia National Rescue Party each assert a longing for peaceful negotiations to end the political impasse that has endured since the July 28, 2013 national elections that gave victory to Premier Hun Sen, a victory the CNRP has rejected on grounds of election irregularities and fraud. Resolute and unyielding, CPP and CNRP leaders are unlikely to come to terms.

Both parties are powerful. The CPP has a stranglehold over the armed forces, and controls state institutions. The CNRP has shown it has “people power” on its side.

On Jan 2 and Jan 3, Hun Sen unleashed the infamous Special Command Unit 911 (an Indonesian-trained parachute Brigade) to crush protests at the Korean-owned Yakjin garment factory, and at Canadia Industrial Park. Troops shot and killed 5 striking garment workers, wounded 35 others, detained a few dozen in unknown locations without access to families and lawyers. NGOs fear detainees may be subject to torture and starvation.

Read More …