Economics

now browsing by category

 
Posted by: | Posted on: January 16, 2019

30 Years of Hun Sen: Violence, Repression, and Corruption in Cambodia

Cambodia’s Prime Minister Hun Sen addresses the 73rd session of the United Nations General Assembly at UN headquarters in New York, the United States, 28 September 2018 (Photo: Reuters/Eduardo Munoz).

In recent decades, many Cambodian human rights defenders and civil society activists have risked their lives to help transform Cambodia into the rights-respecting democracy promised in the Paris Agreements and Cambodia’s constitution.

ក្នុងទសវត្សន៌ថ្មីៗកន្លងទៅនេះ សកម្មជនអង្គការសង្គមសុីវិលនិងអ្នកការពារសិទ្ធិមនុស្សកម្ពុជាជាច្រើននាក់បានប្រថុយជីវិតរបស់ពួកគេដើម្បីជួយផ្លាស់ប្តូរមុខមាត់កម្ពុជាទៅរកលទ្ធិប្រជាធិបតេយ្យដែលមានការគោរពសិទ្ធិមនុស្សដូចដែលបានឆ្លាក់ជាប់ក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងសន្តិភាពទីក្រុងប៉ារីសនិងរដ្ឋធម្មនុញ្ញរបស់កម្ពុជា។

For this to happen, foreign governments, donors and the UN, need to make much greater efforts to support Cambodians who struggle for free and fair elections, the rule of law, an end to corruption and land grabs, and respect for basic rights such as freedom of expression, association, and assembly. Specifically, Human Rights Watch urges donors and Cambodian officials to press for, and Cambodian officials to enact and implement major reforms so that neither Hun Sen nor any other leader in Cambodia can systematically violate human rights and democratic norms, including:

ដើម្បីអោយការតស៊ូកើតឡើងបាន រដ្ឋាភិបាលក្រៅប្រទេស ប្រទេសផ្តល់ជំនួយនិងយូអិន ត្រូវតែបន្ថែមការព្យាយាមខ្លាំងជាងនេះដើម្បីគាំទ្រប្រជាជនកម្ពុជាដែលតស៊ូដើម្បីការបោះឆ្នោតដែលយុត្តិធម៍និងសេរី នីតិរដ្ឋ ការបញ្ឈប់អំពើពុករលួយនិងការរឹបអូសដីធ្លី និងការគោរពសិទ្ធិមូលដ្ឋានមានដូចជាសេរីភាពនៃការសំដែងមតិ ការប្រមូលផ្តុំជាសហគម និងការជួបជុំ។ ជាពិសេសទៅទៀត អង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សជំរុញម្ចាស់ជំនួយនិងមន្ត្រីកម្ពុជាអោយខិតខំជំនៈ និងមន្ត្រីកម្ពុជាដើម្បីអនុមត្តិនិងអនុវត្តកំណែរទម្រង់ធំៗ ដោយធ្វើដូច្នោះទាំងលោកហ៊ុន-សែន ទាំងមេដឹកនាំដទៃផ្សេងទៀតរបស់កម្ពុជាមិនអាចរំលោភសិទ្ធិមនុស្សនិងក្រិតក្រមប្រជាធិបតេយ្យជាប្រព័ន្ធ ដូចមានតទៅនេះ៖

  • Reforming the National Election Committee and all its subsidiary bodies to operate in an independent and impartial manner so that all future elections meet international standards as free and fair;
  • ធ្វើកំណែរទម្រង់គណៈកម្មការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោតនិងអង្គភាពក្រោមចំណុះរបស់ខ្លួនទាំងអស់ ដើម្បីប្រតិបត្តិការក្នុងលក្ខណៈមិនលំអៀងនិងឯករាជ្យ ធ្វើដូច្នោះការបោះឆ្នោតទាំងអស់នាពេលអនាគតនឹងមានស្តង់ដារអន្តរជាតិបែបសេរីនិងយុត្តិធម៍។
  • Creating a professional and independent police service whose leadership is appointed by an independent police commission, which also has the power to audit the police, investigate complaints, and dismiss officers who violate a professional code of conduct;
  • បង្កើតសេវាកម្មតំរួតដែលឯករាជ្យនិងមានវិជ្ជាជីវៈខ្ពស់ដោយថ្នាក់ដឹកនាំរបស់ពួកគេត្រូវបានតែងតាំងដោយគណៈកម្មការប៉ូលីសឯករាជ្យមួយ ដែលអាចមានអំណាចក្នុងការធ្វើសវនកម្មប៉ូលីស សុឺបអង្កេតនូវរាល់ពាក្យបណ្តឹង និងដកហូតតំណែងមន្ត្រីណាដែលរំលោភបំពានក្រមសីលធម៍វិជ្ជាជីវៈ។
  • Creating a professional, impartial, and independent judiciary and prosecution service. Judges and prosecutors should be appointed by an independent judicial commission, which also has the power to investigate complaints and discipline judges and prosecutors who violate a professional code of conduct;
  • បង្កើតសេវាកម្មដាក់ទោសជនជាប់ចោទនិងតុលាការដែលឯករាជ្យ មិនលំអៀង និងមានវិជ្ជាជីវៈ។ ចៅក្រមនិងអាយ្យការទាំងអស់គួរត្រូវបានតែងតាំងឡើងដោយគណៈកម្មការយុត្តិធម៍ដែលឯករាជ្យ ហើយដែលអាចមានអំណាចផងដែរក្នុងការសុឺបអង្កេតបណ្តឹងសារទុក្ខនិងដាក់វិន័យដល់ចៅក្រមនិងអាយ្យការទាំងឡាយណាដែលប្រព្រឹត្តល្មើសក្រមសីលធម៍វិជ្ជាជីរៈ។
  • Banning senior military officers, police officials, judges, and prosecutors from holding official or unofficial positions of leadership in political parties; and
  • ហាមឃាត់មន្ត្រីយោធាថ្នាក់ខ្ពស់ មន្ត្រីប៉ូលីស ចៅក្រម និងអាយ្យការមិនអោយកាន់តំណែងក្នុងជួរអ្នកដឹកនាំក្នុងគណបក្សនយោបាយជាផ្លូវការឬមិនផ្លូវការ និង
  • Ensuring that authorities respond in a professional and impartial manner to allegations of human rights abuses made by victims and their families, human rights and other civil society organizations, the UN human rights office and other UN agencies, the media, and others who bring concerns to the government’s attention.
  • ធ្វើអោយប្រាកដថាអាជ្ញាធរត្រូវឆ្លើយតបប្រកបដោយភាពគ្មានលំអៀងនិងប្រកបដោយវិជ្ជាជីវៈចំពោះការចោទប្រកាន់រឿងរំលោភសិទ្ធិមនុស្សដែលប្តឹងដោយជនរងគ្រោះឬគ្រួសាររបស់ពួកគេ អង្គការសិទ្ធិមនុស្សនិងអង្គការសង្គមសុីវិលផ្សេងទៀត ភ្នាក់ងារអង្គការសហប្រជាជាតិនិងការិយាល័យអង្គការសិទ្ធិមនុស្សអង្គការសហប្រជាជាតិ សារព៍តមាន និងអ្នកផ្សេងទៀតដែលបាននាំក្តីបារម្មណ៌ទាំងឡាយអោយរដ្ឋាភិបាលបានទទួលដឹងលឺ។

សូមអានអត្ថបទស្រាវជ្រាវលំអិតដោយអង្គការឃ្លាំមើលសិទ្ធិមនុស្សពិភពលោក….

Posted by: | Posted on: January 14, 2019

Cambodian PM warns of ‘dead’ opposition if EU withdraws preferences

Op-Ed: Reuters

“If you want the opposition alive, don’t do it and come and hold talks together,” he said.

PHNOM PENH (Reuters) – Cambodian Prime Minister Hun Sen on Monday threatened to retaliate against the opposition if the European Union withdraws duty-free trading access over human rights concerns.

Courtesy: The Diplomat

The EU in November began a formal procedure to strip Cambodia of its Everything but Arms (EBA) status, after Hun Sen returned to power in a July general election in which his party won all of the seats after a crackdown on the opposition.

“If you want the opposition dead, just cut it,” Hun Sen said in a speech at the inauguration of a ring road around the capital, Phnom Penh, addressing the European Union and referring to Cambodia’s EBA status.

“If you want the opposition alive, don’t do it and come and hold talks together,” he said.

EBA is an initiative aimed at helping poorer countries. It can be withdrawn in the case of serious violations of human rights conventions.

The EU threatened to withdraw the trade preferences because of a crackdown on the opposition ahead of the July election, which the EU condemned as not being credible.

Hun Sen, 66, who also marked 34th year of his premiership on Monday, said that he would not forgive those who had appealed to Western countries to cut aid to press his government, and said critics should get ready to flee abroad.

“People are prepared to flee, be prepared,” Hun Sen said.

“I won’t forgive them.”

Cambodia’s Supreme Court dissolved the main opposition Cambodia National Rescue Party (CNRP) and banned 118 party members in 2017 at the request of the government after accusations that the party was plotting to take power with the help of the United States.

The party and the United States rejected any such plot.

CNRP leader Kem Sokha was released from prison in September after spending more than a year in jail on treason charges but remains under house arrest in Phnom Penh.

Read More …
Posted by: | Posted on: January 13, 2019

Important news during the second week of January 2019

How Vietnam lost and China won Cambodia

But the question remains whether Cambodia is moving closer to China at the expense of Vietnam, or is the CPP moving closer to the Chinese Communist Party (CCP) at the expense of the Vietnam’s Communist Party? Beijing is now offering the same party-to-party exchanges and “soft power” roles that used to be exclusive to Hanoi.

More civil servants and ministry officials are traveling to China on visits to observe how politics operates there. Most ministries have signed bilateral agreements to boost joint cooperation. Beijing has also funded new think tanks in Cambodia, and is even paying for Cambodian journalists to visit China to study alongside their Chinese counterparts.

Thanks to scholarship programs, more than 1,000 Cambodians have now studied at Chinese universities, many of whom will go onto hold positions of influence. Most are likely to return imbued with China’s outlook on world affairs, in which Vietnam often plays the role of adversary, especially in regards to the South China Sea.

In December, China’s Foreign Minister Wang Yi pledged more support for youth exchanges programs when he met Hun Many, one of Hun Sen’s sons who serves as president of the Union of Youth Federations of Cambodia, a CPP-aligned organization.

Another explanation of shifts in party-to-party relations between Cambodia and Vietnam is the supremacy of Hun Sen over the CPP. Analysts say that CPP grandees, like the late Chea Sim, the party’s president between 1991 to 2015, were avowedly pro-Vietnam.

Interior Minister Sar Kheng is another senior CPP official who is said to still have very close ties to Hanoi, though his control over the party is certainly not as significant as Hun Sen’s. The death or fading influence of such pro-Vietnam officials has allowed the CPP to rethink its foreign relations, analysts say.

Hun Sen (R) with Interior Minister Sar Kheng, who some analysts say could become the next prime minister. Photo: AFP/Tang Chhin Sothy

Hun Sen (R) with Interior Minister Sar Kheng. Photo: AFP/Tang Chhin Sothy

“At least since 2008, Hun Sen has held almost all the cards in the CPP. Hun Sen was initially balancing between Vietnam and China. His decision to move closer to China was backed by the CPP because Hun Sen effectively is the CPP,” says Chambers.

There are also clear changes in military-to-military relations as China’s armed forces form even closer relations with Cambodia’s – possibly making Vietnam’s military ties less important in the process.

The two sides now hold regular joint training exercises, dubbed “Golden Dragon”, and Beijing invites senior Cambodian defense officials on state visits. This has become even more important after Phnom Penh postponed, for an undisclosed time, joint training operations with the US military, which is forming increasingly closer ties to Vietnam’s armed forces.

In recent years, China has also pledged hundreds of millions of dollars to support Cambodia’s military, including an additional US$130 million it provided last year to the defense sector. China also pledged US$2.5 million last year to help clear unexploded ordnance left behind by the Khmer Rouge, a donor area that used to be provided mainly by the US and Japan.

In November, this journalist co-authored a report for Asia Times on rumors that China was lobbying to build a naval base in southwest Cambodia, and correctly predicted the issue would be raised by senior US officials, including Vice President Mike Pence, when they attended Asian conferences at the time.

Cambodian naval officers during a sea drill. Photo: Wikipedia

Cambodian naval officers during a sea drill. Photo: Wikipedia

Hun Sen and other senior Cambodian politicians have spent the last two months denying the allegation.

When he visited Vietnam in December, Hun Sen told his counterpart Nguyen Xuan Phuc that the report was “fake news, lying news and destructive news,” while repeating his oft-stated rebuttal that “the constitution of Cambodia does not allow any foreign military bases in the Kingdom.”

Read More …
Posted by: | Posted on: December 10, 2018

Human Rights Day 10 December 2018

Op-Ed: The CEROC

ដោយយល់ឃើញថា ការទទួលស្គាល់សេចក្ដីថ្លៃថ្នូរជាប់ពីកំណើត និង សិទ្ធិស្មើភាព និង សិទ្ធិមិនធាចលក់ដូរ ផ្ទេរ ឬ ដកហូតបានរបស់ សមាជិកទាំងអស់ នៃគ្រួរសារ មនុស្ស គឺ ជាគ្រឹះនៃសេរីភាព យុត្តិធម៌និង សន្ដិភាព ក្នុងពិភពលោក។ ដោយ យល់ឃើញថា ការមិនទទួលស្គាល់ និង ការប្រមាថ មើលងាយ សិទ្ធិមនុស្ស នាំឲ្យ មានអំពើព្រៃផ្សៃ សាហាវយង់ឃ្នង ធ្វើអោយ ក្ដៅក្រហាយ ដលើសតិសម្បជញ្ញះ មនុស្សជាតិ និង ថា ការឈានដល់ពិភពលោកមួយ ដែលមនុស្សទាំងឡាយ មានសេរីភាព ត្រូវបាន ប្រកាសថា ជាសេចក្ដី ប្រាថ្នាដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ បំផុត របស់ មនុស្ស ត្រូវតែ បានការពារ ដោយនីតិរដ្ធ ដើម្បីជៀសវាង កុំអោយ មនុស្ស បង្ខំចិត្តជាចុងក្រោយបង្អស់ បះបោរ ប្រឆាំង ទល់នឹង អំណាចផ្ដាច់ការ និង ការគាបសង្កត់។ ដោយយល់ឃើញថា ជាការចាំបាច់ ដែលត្រូវលើកស្ទួយការពង្រីកទំនាក់ទំនង ជាមិត្តភាពរវាងប្រជាជាតិនានា។ ដោយយល់ឃើញថា ប្រជាជាតិ ទាំងឡាយ នៃសហប្រជាជាតិបានប្រកាស បញ្ជាក់ សាជាថ្មី ក្នុងធម្មនុញ្ញសហប្រជាជាតិ នូវជំនឿរបស់ខ្លួន ទៅលើមូលដ្ឋាន នៃមនុស្ស លើសេចក្ដី ថ្លៃថ្នូរ លើតម្លៃ របស់មនុស្ស និង លើសមភាព នៃសិទ្ធិរវាង បុរសនិងស្រ្ដី ហើយប្ដេជ្ញាលើកស្ទួយវឌ្ឍនភាពសង្គម និង កម្រិត ជីវភាព រស់នៅ ឲ្យកាន់ តែប្រសើឡើង ក្នុងសេរីភាព កាន់តែទូលំទូលាយ។ ដោយយល់ឃើញថា ដោយសហប្រតិបត្តិការជាមួយ អង្គារសហប្រជាជាតិ រដ្ឋជាសមាជិក ទាំងអស់សន្យាធ្វើឲ្យ មានការគោរពជាសកល និង ការប្រតិបត្តិនូវ សិទ្ធិសិរីភាព មូលដ្ឋាន។ ដោយយល់ឃើញថា ការយល់ដូចគ្នា មួយ អំពីសិទ្ធិនិង សេរីភាព ទាំង នេះ មានសារះសំខាន់បំផុត ដើម្បីបំពេញ នូវការសន្យាខាងលើ។

Publication UNHR K

អាស្រ័យ ហេតុនេះ មហាសន្និបាត ប្រកាសថាៈ

សេចក្ដីប្រកាស ជាសកលស្ដីពំពីសិទ្ធិមនុស្សនេះ ជាឧត្ដមគតិរួម ដែល ប្រជាពលរដ្ឋ គ្រប់ៗប្រទេស និង ប្រជាជាតិ ទាំងអស់ត្រូវធ្វើអោយបានសំរេច ដើម្បីអោយ បុគ្គលគ្រប់ៗរូប និង អង្គការសង្គមទាំងអស់ ដោយរក្សាខ្ជាប់ខ្ជួន ជានិច្ចក្នុងស្មារតី របស់ខ្លួន នូវសេចក្ដី ប្រកាសនេះ ខិតខំប្រឹងប្រែង បណ្ដុះបណ្ដាលការគោរពសិទ្ធិនិង សេរីភាព ទាំង នេះ តាមរយះ ការបង្រៀន និង ការអប់រំ ហើយនិងខំប្រឹងប្រែង ធានាអោយមាន ការទទួលស្គាល់ និង ការអនុវត្តជាសកល និង ដោយស័ក្កិសិទ្ធិ នូចសិទ្ធិនិង សេរីភាព ដោយវិធានការជាតិ និង អន្ដរជាតិ ដែលមាន លក្ខណះរីកចំរើន ជាលំដាប់ ទាំងក្នុង ចំណោម ប្រជាពលរដ្ធ នៃរដ្ឋសមាជិក ទាំងក្នុង ចំណោម ប្រជាពលរដ្ឋ ដែនដី ដែលស្ថិតនៅក្រោម ដែនសមត្ថកិច្ច នៃរដ្ឋទាំងនោះ។

មាត្រា១

មនុស្សទាំងអស់ កើតមកមានសេរីភាព និង សមភាព ក្នុងផ្នែកសេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ និង សិទ្ធិ។ មនុស្សមានវិចារណញ្ញាណនិង សតិសម្បធញ្ញៈ ជាប់ពីកំណើត ហើយគប្បី ប្រព្រឹត្ដ ចំពោះ គ្នាទៅវិញទៅមក ក្នុងស្មារតី ភាតរភាពជាបងប្អូន។

មាត្រា២

មនុស្សម្នាក់ៗ អាចប្រើប្រាស់សិទ្ធិនិង សេរីភាព ទាំងអស់ ដែលមានចែង ក្នុង សេចក្ដីប្រកាស នេះ ដោយគ្មាន ការប្រកាន់បែងចែក បែបណាមួយ មានជាអាទិ៍ ពូជសាសន៏ ពណ៏សម្បុរ ភេទ ភាសា សាសនា មតិនយោបាយ ឬ មតិផ្សេងៗ ទៀត ដើមកំណើត ជាតិ ឬ ទ្រព្យសម្បត្តិ កំណើត ឬ ស្ថានភាពដ៏ទៃផ្សេងៗ ទៀតឡើយ។ លើសពីនេះ មិនត្រូវធ្វើ ការប្រកាន់ បែងចែកណាមួយ ដោយសំអាងទៅលើឋានៈ ខាងនយោបាយ ខាងដែនសមត្ថកិច្ច ឬ ខាងអន្ដរជាតិរបស់ប្រទេស ឬ ដែនដី ដែលបុគ្គលណាម្នាក់ រស់នៅ ទោះបីជាប្រទេស ឬ ដែនដីនោះឯករាជ្យក្ដី ស្ថិត ក្រោម អាណា ព្យាបាលក្ដី ឬ គ្មានស្វយ័ គ្រប់គ្រង ក្ដី ឬ ស្ថិតក្រោម ការដាក់កម្រិតផ្សេង ទៀតណាមួយ ដល់ អធិបតរយ្យភាពក្ដី។

មាត្រា៣

បុគ្គលម្នាក់ៗ មានសិទ្ធិ រស់រានមានជីវិត សេរីភាព និង សន្ដិភាព ផ្ទាល់ ខ្លួន។

មាត្រា៤

គ្មានជនណាម្នាក់ ត្រូវស្ថិតនៅ ក្នុង ទោសភាព ឬ ស្ថិតក្នុង ភាពជាអ្នក បម្រើដាច់ថ្លៃឡើយ។ ទោសភាព និង ទាសពានិជ្ជកម្ម តាម គ្រប់ទម្រង់ទាំងអស់ ត្រូវហាមឃាត់។

មាត្រា៥

គ្មានជនណាម្នាក់ ត្រូវទទួលទារុណកម្ម ឬ ការប្រព្រឹត្ដិមកលើខ្លួន ឬ ទណ្ឌកម្ម ឃោឃៅ អមនុស្ស ធម៌ ឬ បន្ថោកបន្ទាប បានឡើយ។

មាត្រា៦

ជនគ្រប់រូប មានសិទ្ធិឲ្យគេទទួលស្គាល់បុគ្គលិកលក្ខណះ គតិយុត្ដរបស់ខ្លួន នៅគ្រប់ទីកន្លែង។

មាត្រា៧

ជនគ្រប់រូប មានសិទ្ធិស្មើគ្នា ចំពោះមុខច្បាប់ និង មានសិទ្ធិ ទទួលការការពារ ពីច្បាប់ ស្មើៗគ្នា ដោយគ្មានការរើសអើង។ មនុស្សគ្រប់រូបមានសិទ្ធិទទួលការការពារ ស្មើៗគ្នា ប្រឆាំង នឹង ការ រើសអើង ណា ដែលរំលោភលើសេចក្ដី ប្រកាសនេះ ព្រមទាំអ ប្រឆាំង និង ករញុះញង់ឲ្យមានកររើសអើង។

មាត្រា៨

មនុស្សគ្រប់រូប មានសិទ្ធិ រកដំណោះស្រាយ ស័ក្ដិសិទ្ធ មួយ នៅចំពោះមុខ សាលាជំរះក្ដី ជាតិ ដែលមានសមត្ថកិច្ច ចំពោះអំពើរទាំងឡាយណាដែល រំលោភ សិទ្ធិមូលដ្ធាន របស់ខ្លួន ដែលត្រូចបានទទួលស្គាល់ ដោយរដ្ធធម្មនុញ្ញ ឬ ដោយច្បាប់។

មាត្រា៩

គ្មានជនណាម្នាក់ ត្រូវបានចាប់ខ្លួន ឃុំខ្លួន ឬ និរទេសខ្លួន តាមអំពើចិត្តឡើយ។

មាត្រា១០

មនុស្សគ្រប់រូប មានសិទ្ធិស្មីគ្នា ពេញលេញ សុំឲ្យតុលាការឯករាជ្យ និង មិនលំអៀង ពិនិត្យរឿង ក្ដីរបស់ខ្លួន ជាសាធារណះ និង ដោយសមធម៌ ដើម្បីសម្រេច លើសិទ្ធិនិងកាតព្វកិច្ច និង លើភាពសមហេតុផល នៃការចោទ ប្រកាន់ទាំង ឡាយខាងបទ ព្រហ្មទណ្ឌមកលើខ្លួន។

មាត្រា១១

១. ជនណាដែលជាប់ចោទ ពីបទល្មើសព្រហ្មទណ្ឌ ត្រូវសន្មតជាជនគ្មានទោសរហូត ដល់ពិរុទ្ធភាព ត្រូវបានរកឃើញ នៅក្នុង សវនាករជាសាធារណះដែលមាន ការធានាចំបាច់ ដើម្បី អោយ ជននោះការពារខ្លួន។

២. គ្មានជនណាម្នាក់ ត្រូវបានផ្ដន្ទាទោសពីបទល្មើស ព្រហ្មទណ្ឌ នៅពេលធ្វើអំពើ ឬ មានការខកខាន នេះ ដូចគ្នានេះដែរមិន ត្រូវមានការផ្ដន្ទាទោសឲ្យធ្ងន់ធ្ងរជាងទោសដែលបានកំណត់ឲ្យអនុវត្តក្នុងអំឡុងពេលដែលបទល្មើសបានកើតឡើងនោះឡើយ។

មាត្រា១២

គ្មានមនុស្សណាម្នាក់ ត្រូវរងការរំលោភ ជ្រៀតជ្រែកតាមអំពើចិត្តក្នុងជីវិត ឯកជនគ្រួសារ ទីលំនៅ ឬការឆ្លើយឆ្លង ឬការធ្វើឲ្យបះពល់ ដល់កិត្តិយស និង កេរ្ដិ៍ ឈ្មោះ របស់ខ្លួន បានឡើយ។ ជនគ្រប់រូប មានសិទ្ធិ ទទួលការការពារំពីច្បាប់ ប្រឆាំង នឹងការជ្រៀតជ្រែក ឬការប៉ះពាល់បែបនេះ។

មាត្រា១៣

១. មនុស្សគ្រប់រូប មានសិទ្ធិធ្វើដំណើរ ដោយ សេរី និង មានសិទ្ធិជ្រើសរើស និវេសនដ្ឋានក្នុងរដ្ឋមួយ។ ២. មនុស្សគ្រប់រូប មានសិទ្ធិចាកចេញពីប្រទេសណាមួយ រួមទាំង ប្រទេសរបស់ខ្លួនផង និង មានសិទ្ធិវិលត្រឡប់មកប្រទេសរបស់ខ្លួនវិញ។

មាត្រា១៤

១. មនុស្សគ្រប់រូប មានសិទ្ធិ ស្វែងរក និងទទួល កន្លែងជ្រកកោន ក្នុង ប្រទេស ដទៃទៀត ក្នុងករណីមានការធ្វើទុកបុកម្នេញមកលើខ្លួន។

២. សិទ្ធិសុំជ្រកកោននេះ មិនអាចលើកមក សំអាងបានទេ ក្នុងករណីមានការចោទ ប្រកាន់ ដែលពិតជាកើតឡើង ពីបទល្មើស មិនមែននយោបាយ របស់សហប្រជាជាតិ។

មាត្រា១៥

១.មនុស្សគ្រប់រូប មានសិទ្ធិ ទទួលបានសញ្ជាតិមួយ។

២.គ្មានជនណាម្នាក់ អាចត្រូវដកហូតសញ្ជាតិ ឬ រារាំង សិទ្ធិប្ដូរសញ្ជាតិ របស់ខ្លួនបានឡើយ។

មាត្រា១៦

១. មនុស្ស ប្រុសស្រីដល់អាយុគ្រប់ការ មានសិទ្ធិរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ និង កសាងគ្រួសារ ដោយមិនប្រកាន់ពូជសាសន៍ សញ្ជាតិ ឬ សាសនាឡើយ។ មនុស្សប្រុសស្រី មានសិទ្ធិ ស្មើគ្នាក្នុងការរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ ក្នុងចំណងអពាហ៍ពិពាហ៍ និង ក្នុង ពេល រំលាយ ចំណងអាពាហ៍ពិពាហ៍។

២. អាពាហ៍ពិពាហ៍អាចនឹងប្រព្រឹត្ត ទៅបាន លុះត្រាតែមាន ការព្រមព្រៀង ដោយ សេរី និង ពេញលេញពីអនាគត់ប្ដីប្រពន្ធ។

៣. គ្រួសារ ជាអង្គភាពធម្មជាតិ និង ជាអង្គភាពមូលដ្ឋាននៃសង្គម ហើយ គ្រួសារ មាន សិទ្ធិ ទទួលការការពារ ពីសង្គមនិង រដ្ឋ។

មាត្រា១៧

១. មនុស្ស គ្រប់រូប ទោះតែម្នាក់ឯងក្ដី ឬ ដោយរួមជាមួយ អ្នកដ៏ទៃក្ដី មានសិទ្ធិជាម្ចាស់ កម្មសិទ្ធិ។

២. គ្មានជនណាម្នាក់ ត្រូវបានដកហូតកម្មសិទ្ធិ តាមអំពើចិត្តឡើយ។

មាត្រា១៨

ជនគ្រប់រូប មានសិទ្ធិ សេរីភាព ខាងការគិត សតិសម្បជញ្ញះ និង សាសនា សិទញធិ នេះ រាប់ បញ្ចូល ទាំងសេរីភាព ផ្លាស់ប្ដូរសាសនា ឬ ជំនឿ ព្រមទាំង សេរីភាព សម្ដែងសាសនា ឬ ជំនឿរបស់ខ្លួន តែម្នាក់ឯង ឬ ដោយរួមជាមួយអ្នកដ៏ទៃជាសាធារណះឬជាឯកជន តាមការបង្ហាត់បង្រៀន ការអនុវត្ត ការគោរពបូជា និងការប្រតិ្តតាម។

មាត្រា១៩

មនុស្សគ្រប់រូប មានសិទ្ឋិសេរីភាពក្នុងការមានមតិ និងការសម្តែងមតិ។ សិទ្ឋិនេះរាប់បញ្ចូលទាំងសេរីភាពក្នុងការប្រកាន់មតិ ដោយគា្មនការរជ្រៀតជ្រែក និង សេរីភាពក្នុងការស្វែងរកការទទួល និងការផ្សព្វផ្សាយព័តមាន និងគំនិតនានាដោយគា្មនព្រំដែនទឹកដី ទោះតាមរយះមធ្យោបាយសម្តែងមតិណាមួយដ៏ដោយ។

មាត្រា២០

១. មនុស្សគ្រប់រូប មានសិទ្ឋិសេរីភាពក្នុងការប្រជុំ ឬការរួមគា្នជាសមាគមដោយសន្តិវិធី។ ២. គ្មានជនណាម្នាក់ ត្រូវបានបង្ខិតបង្ខំអោយចូលរួមក្នុងសមាគមណាមួយឡើយ។

មាត្រា២១

១. មនុស្សគ្រប់រូប មានសិទ្ឋិចូលរួមក្នុងការដឹកនាំកិច្ចការសាធារណះនៃប្រទេសរបស់ខ្លួនដោយផ្ទាល់ ឬ តាមរយះតំណាង ដែលបានជ្រើសរើសដោយសេរី។

២. មនុស្សគ្រប់រូប មានសិទ្ឋិចូលបម្រើមុខងារសារណះនៃប្រទេសរបស់ខ្លួន ក្នុងលក្ខខណ្ឌសមភាព។

៣. ឆន្ទះរបស់់ប្រជាពលរដ្ឋជាមូលដ្ឋានអំណាចនៃការដឹកនំាកិច្ចការ សាធារណះ។ ឆន្ទះនេះត្រូវសម្តែងចេញតាមរយះការបោះឆ្នោតទៀងទាត់ តាមពេលកំណត់ និងពិតប្រាកដ ដែលមានលក្ខណះសកល ស្មើភាព និងសម្ងាត់ ឬតាមនីតិវិធីសមមូល ដែលធានាសេរីភាពនៃការបោះឆ្នោត។

មាត្រា២២

ក្នុងឋានះជាសមាជិកនៃសង្គមមនុស្សគ្រប់រូប មានសិទ្ឋិទទួលបានសន្តិសុខសង្គម និងមានបុព្វ សិទ្ឋិសម្រេចបានសិទិ្ឋខាងសេដ្ឋកិច្ច សង្គមកិច្ច និងវប្បធម៍ដែលចំាបាច់សម្រាប់សេចក្តីថ្លៃថ្នូរ និងការរីកចំរើនដោយសេរីនៃបុគ្គលិកលក្ខណះរបសខ្លួនតាមរយះការខិតខំ របស់ជាតិនិង សហប្រតិបត្តិការអន្ដរជាតិ និង ដោយយោងទៅតាមការរៀចំនិង ធនធានរបស់ប្រទេសនីមួយៗ។

មាត្រា២៣

១. មនុស្សគ្រប់រូប មានសិទ្ធិមានការងារធ្វើជ្រើសរើស ការងារដោយសេរី ទទួលលក្ខណ្ឌ ការងារត្រឹមត្រូវ និង ពេញចត្ត និង មានការការពារប្រឆាំង នឹង ភាពអត់ ការងារ ធ្វើ។

២. មនុស្សគ្រប់រូប មានសិទ្ធិទទួលប្រាក់បៀវត្សស្មើគ្នា ចំពោះការងារដូចគ្នា ដោយគ្នាន ការរើសអើង។

៣. អ្នកធ្វើការងារ មានសិទ្ធិទទួលបានលាភការដោយសមធម៌ និងពេញចិត្ត ដើម្បីធានាអត្ថិភាព រស់នៅ រស់ខ្លួន និង គ្រួសារ ឲ្យសមស្រប នឹង សេចក្ដីថ្លៃថ្នូរ នៃ មនុស្ស និង ត្រូវ បានបំពេញ បន្ដែមទៀត ដោយមធ្យោបាយផ្សេៗ នៃការកាពារ ផ្នែកសង្គម ប្រសិន បើចាំបាច់។

៤. មនុស្ស គ្រប់រូប មានសិទ្ធិ បង្កើត សហជីព និង ចូលរួម ក្នុង សហជីព ដើម្បី ការពារ ផលប្រយោជន៏របស់ខ្លួន។

មាត្រា២៤

មនុស្សគ្រប់រូប មានសិទ្ធិឈប់សម្រាក និង លំហែកាយ កំសាន្ដ រូមបញ្ជូលទាំង កម្រិតម៉ោងការងារសមហេតុផល និង ការឈប់សម្រាកដោយបានប្រាក់បៀវត្សតាមពេលកំណត់ទៀងទាត់ ។

មាត្រា២៥

១. មនុស្សគ្រប់រូប មានសិទ្ធិ ទទួលបានកម្រិតជីវភាព គ្រប់គ្រាន់ ដើម្បីធានា សុខភាព និង សុខមាលភាព របស់ខ្លួន និង គ្រួសារ រួមមានចំណីអាហារ សម្លៀកបំពាក់ លំនៅដ្ឋាន ការថែទាំ សុខភាព និង ដរវសង្គមកិច្ច ចាំបាច់ផ្សេងៗទៀផង។ មនុស្ស គ្រប់រូប មានសិទ្ធិទទួល បានការគាំពារនៅ ពេលគ្មាន ការងារធ្វើ មានជំងឺ ពិការ មេម៉ាយ ឬពោះម៉ាយ ចាស់ជរា ឬ នៅ ពេលបាត់បង់ មធ្យោបាយធានាជីវភាព ដែលបណ្ដាលមកពីកាលះទេសៈផុតពីឆន្ទៈ របស់ខ្លួន។

២. មាតុភាព និង កុមារភាព មានសិទ្ធិ ទទួលជំនួយ និងការថែទាំពិសេស។ កុមារគ្រប់ រូប ទោះកើត ពីឪពុកម្ដាយមានខាន់ស្លា ឬ ឥតខាន់ស្លាក្ដី ត្រូវបានទទួលការកាពារខាងសង្គមកិច្ច ដូចគ្នា។

មាត្រា២៦

១. មនុស្សគ្រប់រូប មានសិទ្ធិ ទទួលបានការអប់រំ។ ការអប់រំ ត្រូវឥតបង់ថ្លៃ យ៉ាងហោច ណាស់ សម្រាប់ការអប់រំបឋមសិក្សា និង អប់រំមូលដ្ឋាន។ ការអប់រំបឋមសិក្សា គឺជាកាតព្វកិច្ច។ ការអប់រំខាងបច្ចេកទេស និង វិជ្ជាជីវះ ត្រូវ រៀបចំអោយមានជាទូទៅ។ ការអប់រំឧត្ដមសិក្សា ត្រូវបើកអោយចូលរៀន ស្មើភាពគ្នា ដោយឈរលើមូលដ្ឋាន សមត្ថភាព។

២. ការអប់រំ ត្រូវសំដៅទៅរកការរើកលូតលាស់ពេញលេញ នៃបុគ្គលិក លក្ខណះ របស់ មនុស្ស និង ការពង្រឹងការគោរពសិទ្ធិមនុស្ស និង សេរីភាព មូលដ្ឍាន ការអប់រំ នេះ ត្រូលើកកំពស់ ការយល់ដឹង ការអត់ឳនអធ្យាស្រយ័គ្នា និោង មិត្តភាព រវាង ប្រជាជាតិ និង ក្រុម ជូជសាសន៏ ឬ ក្រុម សាសនាទាំងអស់ ព្រមទាំង ការអភិវឌ្ឃន៏ សកម្មភាពរបស់ សហប្រជាជាតិ ក្នុង ការថែរក្សា សន្ដិភាព។ ៣. មាតាបិតា មានសិទ្ធិ ជាអាទិភាព ក្នុងការជ្រើសរើស ប្រភេទ នៃការ អប់រំសម្រាប់បុត្រធីតារបស់ខ្លួន។

មាត្រា២៧

១. មនុស្សគ្រប់រូប មានសិទ្ធិចូលរួមដោយសេរី ក្នុងជីវភាព វប្បធម៌ របស់សហគមន៏ អាស្រយ័ផល សិល្បះ និង ចូលរួមចំណែកក្នុងវឌ្ឍនភាព វិទ្យាសាស្រ្ដ និង ក្នុង ផលប្រយោជន៏ ដែលបានមកពីវឌ្ឍនភាពនេះ។

២. មនុស្សគ្រប់រូប មានសិទ្ធិទទួលការការពារផលប្រយោជន៍ខាងសីលធម៌ និងសម្ភារៈ ដែលបានមកពីផលិតកម្មខាងវិទ្យាសាស្ត្រ និងអក្សរសាស្រ្តឬ សិល្បៈ ដែលជាស្នាដៃរបស់ខ្លួន។

មាត្រា២៨

មនុស្សគ្រប់រូបមានសិទ្ធិទទួលបាននូវសណ្តាប់ធ្នាប់សង្គមនិងអន្តរជាតិ ដែលធ្វើ អោយសិទ្ធិ និង សេរីភាព ចែងក្នុងសេចក្តីប្រកាសនេះ អាចសំរេចបានដោយពេញលេញ។

មាត្រា២៩

១.មនុស្សគ្រប់រូបមានករណីកិច្ចចំពោះសហកមន៍ ដែលជាកន្លែងតែមួយគត់ ដែល អាច បង្កើតបានការរីកចម្រើនដោយសេរី និងពេញបរិបូរណ៍នូវបុគ្គលិកលណះរបស់ខ្លួន ។ ២.ក្នុងការប្រើប្រាស់សិទ្ធិនិងសេរីភាពរបស់ខ្លួន មនុស្សគ្រប់រូប ត្រូវស្ថិតនៅត្រឹមតែ កំរិត ព្រំ ដែនដែលច្បាប់បានកំណត់សំរាប់ការទទួលស្គាល់ និងការគោរពសិទ្ធិ និងសេរីភាព របស់អ្នកដ៏ទៃ និងបំពេញសេចក្តីត្រូវការយ៉ាងត្រឹមត្រូវខាងសីលធម៌ សណ្តាប់ធ្នាប់សាធា រណះ និងសុខុមាលភាពទូទៅ នៅក្នុងសង្គមប្រជាធិបតេយ្យតែប៉ុណ្ណោះ ។ ៣.តែយ៉ាងណាក៏ដោយ សិទ្ធិនិងសេរីភាពទាំងនេះ មិនអាចយកទៅប្រើផ្ទុយនិង គោលបំណងនិងគោលការទាំងឡាយរបស់សហប្រជាជាតិឡើយ ។

មាត្រា៣០

គ្មានបទបញ្ញាតិណាមួយនៃសេចក្តីប្រកាសនេះ អាចត្រូចបានបកស្រាយតម្រូវថា រដ្ឋណាមួយ ក្រុមណាមួយ ឬបុគ្គលណាម្នាក់ មានសិទ្ធិបែបណាមួយធ្វើ ក្នុង ការធ្វើ សកម្មភាព ឬ ការប្រព្រឹតអំពើអ្វីមួយ ដែលសំដៅទៅបំផ្លិចបំផ្លាញ នូវសិទ្ធិ និង សេរីភាព ទាំងឡាយ ដែលមានចែង នៅក្នុង សេចក្ដីប្រកាស នេះឡើយ។

Universal Declaration of Human Rights in Khmer in PDF

Preamble

Whereas recognition of the inherent dignity and of the equal and inalienable rights of all members of the human family is the foundation of freedom, justice and peace in the world,

Whereas disregard and contempt for human rights have resulted in barbarous acts which have outraged the conscience of mankind, and the advent of a world in which human beings shall enjoy freedom of speech and belief and freedom from fear and want has been proclaimed as the highest aspiration of the common people,

Read More …